Định cư Canada thông qua con đường du học là một hướng đi rủi ro nếu bạn không hiểu bản chất của các chính sách định cư và việc làm của chính phủ. Bài viết này hy vọng sẽ giúp các bạn có cái nhìn tổng quan hơn các chương trình ưu tiên định cư dành cho du học sinh quốc tế để có kế hoạch đi học Canada hợp lý nhất.

Thông tin một số chương trình định cư Canada liên bang và tỉnh bang như CEC (Canadian Experience Class), OIPNP – định cư tỉnh bang Ontario, MPNP – định cư tỉnh bang Manitoba.

Các chương trình định cư ở Canada có 2 cách phân loại

Xét theo ai là người cung cấp, quản lý đơn xin định cư thì định cư Canada chia là, 2 loại

  • Liên bang (CEC (Canadian Experience Class)
  • Tỉnh bang (Ontario – OIPNP, Manitoba – MPNP, British Columbia – BCPNP…).

Xét theo việc có phải xin job offer hay không thì định cư Canada chia thành 3 loại:

  • Những chương trình định cư cho sinh viên không cần job offer
  • Cần job offer nhưng không cần LMIA
  • Cần job offer và cả LMIA

A Labour Market Impact Assessment (LMIA) là gì? LMIA là một văn bản đánh giá tác động của việc thuê một lao động nước ngoài đến làm việc sẽ có tác động như thế nào đến thị trường lao động Canada.

  • Người chủ tuyển dụng phải nộp đơn xin LMIA từ ESDC (Employment and Social Development Canada – bộ Lao động và Phát triển xã hội Canada);
  • Người lao động cần có job offer từ người chủ tuyển dụng;
  • ESDC sẽ quyết định người chủ tuyển dụng có được phép thuê người lao động nước ngoài làm việc hay không.

Tức là trước kia du học sinh quốc tế học xong muốn apply ở lại Canada phải có job offer kèm LMIA, hiện nay thì không cần nữa (cái LMIA cực kỳ khó xin). Và việc thay đổi chính sách như vậy tạo nên trào lưu du học định cư Canada của các du học sinh quốc tế (không chỉ sinh viên Việt Nam).

A Labour Market Impact Assessment (LMIA) là gì? LMIA là một văn bản đánh giá tác động của việc thuê một lao động nước ngoài đến làm việc sẽ có tác động như thế nào đến thị trường lao động Canada.

  • Người chủ tuyển dụng phải nộp đơn xin LMIA từ ESDC (Employment and Social Development Canada – bộ Lao động và Phát triển xã hội Canada);
  • Người lao động cần có job offer từ người chủ tuyển dụng;
  • ESDC sẽ quyết định người chủ tuyển dụng có được phép thuê người lao động nước ngoài làm việc hay không.

Tức là trước kia du học sinh quốc tế học xong muốn apply ở lại Canada phải có job offer kèm LMIA, hiện nay thì không cần nữa (cái LMIA cực kỳ khó xin). Và việc thay đổi chính sách như vậy tạo nên trào lưu du học định cư Canada của các du học sinh quốc tế (không chỉ sinh viên Việt Nam).

Tại sao lại nói chính sách mở cho du học sinh quốc tế?

Quy trình cấp xét visa được cải tiến nhanh gọn, rõ ràng hơn so với trước đây: Sinh viên quốc tế không cần phải chờ sau 6 tháng mới được cấp giấy phép làm việc (work permit) mà được cấp ngay khi nhận visa sinh viên. Đây là động thái tích cực nhất để sinh viên có điều kiện hội nhập nhanh chóng vào thị trường lao động Canada trong thời gian học. Cùng với các chương trình thực tập (internship), thực tập hưởng lương (co-op), việc chính phủ cho phép sinh viên đi làm thêm 20h/tuần là điều kiện tốt nhất để sinh viên quốc tế trở thành lực lượng lao động trình độ cao quan trọng, đóng góp cho nền kinh tế Canada.

Kinh nghiệm làm việc tại Canada từ 6 tháng có thể nộp hồ sơ xin định cư: Chính phủ Canada cho phép sinh viên quốc tế thuộc các chương trình cao đẳng trở lên được ở lại Canada từ 1-3 năm để tìm kiếm việc làm sau tốt nghiệp. Sau khi có việc làm full-time từ 6 tháng đến 1 năm, sinh viên quốc tế có thể nộp hồ sơ xin định cư tại Canada và hưởng nhiều phúc lợi từ chính phủ nước này.

Chương trình định cư dành riêng cho sinh viên quốc tế không yêu cầu kinh nghiệm việc làm và chính sách hoàn trả 60% học phí: Chính quyền các bang công bố thông tin rõ ràng về nhu cầu lao động, mức lương tối thiểu cũng như các chính sách khuyến khích bổ sung cho sinh viên quốc tế tại tỉnh bang đó.

Tại tỉnh bang Manitoba và Saskatchewan có chính sách hoàn trả lại học phí lên tới 60% và miễn bảo hiểm y tế cho sinh viên. Cụ thể bang Manitoba hoàn trả 60% học phí thông qua hình thức trả bằng thuế thu nhập cá nhân. Đặc biệt, hai tỉnh bang Ontario và British Columbia có chương trình định cư dành riêng cho sinh viên quốc tế không yêu cầu kinh nghiệm việc làm cũng như thư mời làm việc hợp lệ. Chương trình tại Ontario dành cho tất cả sinh viên tốt nghiệp chương trình Thạc sĩ và Tiến sĩ tại tỉnh bang này. Chương trình tại British Comlumbia tương tự nhưng chỉ áp dụng với sinh viên theo học ngành khoa học tự nhiên (natural sciences), khoa học ứng dụng (applied sciences) và khoa học sức khỏe (health sciences).

Tổng hợp các chương trình định cư

1.Chương trình định cư liên bang CEC (Canadian Experience Class)

Chương trình CEC hướng đến những ứng viên có ít nhất 1 năm kinh nghiệm làm việc lành nghề, chuyên môn, hoặc kỹ thuật ở Canada. Điều kiện của chương trình vẫn được giữ nguyên với hệ thống mới Express Entry, tuy nhiên có một số thay đổi như sau:

Chương trình CEC theo hệ thống nhập cư cũChương trình CEC theo hệ thống nhập cư mới Express Entry
Cách thức nộp đơn– Ứng viên nộp hồ sơ trực tiếp vào CEC– Ứng viên phải nộp hồ sơ vào hệ thống Express Entry. Ứng viên sẽ được xếp hạng dựa trên Comprehensive Ranking System – CRS (tạm dịch: Hệ thống xếp hàng toàn diện), đến khi nhận được Invitation to Apply (ITA), ứng viên mới tiến hành nộp đơn cho chương trình CEC
Job Offer– Lựa chọn các sinh viên đã tốt nghiệp tại Canada và nhận được Post-Graduation open work permit (giấy phép được cấp để làm việc cho sinh viên tốt nghiệp sau đại học).– Không nhất thiết phải có job offer từ nhà tuyển dụng tại Canada. Những nhà tuyển dụng tại Canada có thể nộp đơn và tiếp nhận vị trí trong Labour Market Impact Assessment (LMIA), thể hiện sự ảnh hưởng của ứng viên đến thị trường lao động Canada. Điều này giúp cho ứng viên có thêm được 600 điểm trên CRS và nhận được ITA theo chương trình.

Theo kế hoạch nhập cư của chính phủ Canada trong năm 2015, CEC sẽ tiếp nhận một lượng lớn hồ sơ định cư, đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Hơn nữa, các ứng viên đủ điều kiện đã học tập và làm việc tại Canada có thể nhận thêm điểm thưởng của CRS (Comprehensive Entry System) dựa trên yếu tố nguồn vốn nhân lực và chuyển giao kỹ năng.

Express Entry là gì?

Express Entry là hệ thống quản lý nhập cư của Canada dành cho các chương trình nhập cư kinh tế liên bang, cụ thể là: Federal Skilled Worker, Federal Skilled Trades, và Canadian Experience Class. Hệ thống này lần đầu tiên được ra mắt vào ngày 1 tháng 1 năm 2015. Ứng cử viên đủ điều kiện có thể nộp hồ sơ vào Express Entry Pool, nơi họ được xếp hạng theo CRS. Sau đó Chính phủ Canada sẽ ưu thực hiện rút thăm theo thứ tự cao đến thấp. Những thí sinh được cấp ITA (thư mời định cư) sẽ có 60 ngày để nộp hồ sơ hoàn chỉnh.Express Entry được kỳ vọng sẽ giảm thời gian xin PR Canada trong vòng 6 tháng.

Tỉnh bang British Columbia

–  British Columbia là tỉnh bang đáng sống nhất Canada
–  Khí hậu ôn hòa, cộng đồng người dân thân thiện
–  Được 25% trên tổng số du học sinh Canada lựa chọn
– Kinh tế phát triển đa dạng ngành nghề, với tỉ lệ tuyển dụng lao động tăng 1.8% mỗi năm.
–  Các trường Đại học – Cao đẳng nổi tiếng : Đại học Vancouver Island, Đại học Fraser Valley, Cao đẳng Douglas,..

Chương trình định cư tỉnh bang British Columbia (British Columbia Provincial Nominee Program – BC PNP) có 2 diện cho sinh viên tốt nghiệp:

– Sinh viên đã tốt nghiệp chương trình sau đại học: ứng viên đã tốt nghiệp Thạc sĩ hoặc Tiến sĩ ngành tự nhiên, ứng dụng, khoa học sức khoẻ như: nông nghiệp, sinh học và khoa học y sinh, khoa học – dịch vụ hỗ trợ máy tính và thông tin, cơ khí, kỹ thuật cơ khí, Y tế và khoa học lâm sàng, Vật lý, trong vòng 2 năm từ một chương trình học đủ điều kiện tại trường ở British Columbia sẽ đủ điều kiện nộp đơn cho diện này. Chương trình không yêu cầu phải có job offer.

– Sinh viên đã tốt nghiệp cao đẳng, đại học: Sinh viên tốt nghiệp các trường cao đẳng, đại học của Canada trong vòng 2 năm sẽ đủ điều kiện để nộp đơn cho diện này.

Một số chương trình định cư tại tỉnh bang British Columbia
Skilled workerschương trình định cư lao động theo tay nghề tỉnh bang.các cấp quản lý, các nhà chuyên môn, thợ lành nghề.
Health Care Professionalchương trình định cư cho các chuyên gia chăm sóc sức khỏebác sỹ, y tá, và những người hoạt động trong lĩnh vực y tế có đăng ký, được thuê bởi chính phủ.
International Graduatechương trình định cư cho sinh viên quốc tế sau tốt nghiệp các chương trình sau trung học (như Cao đẳng, Đại học)người sở hữu các bằng cao đẳng hoặc đại học được cấp bởi các trường cao đẳng hoặc đại học ở Canada.
International Post Graduatechương trình định cư cho sinh viên quốc tế có các văn bằng sau đại họcvới bằng thạc sỹ hoặc tiến sỹ trong các ngành khoa học tự nhiên, khoa học ứng dụng, hoặc khoa học sức khỏe được cấp bởi các trường đại học ở British Columbia.
Entry Level and Semi Skilledchương trình định cư bán chuyêncông nhân trong các lĩnh vực nhà hàng, du lịch và khách sạn, chế biến thực phẩm và vận tải đường dài bằng đường bộ, hoặc những người có việc làm ở khu vực phát triển Đông Bắc British Columbia).

Tỉnh bang Alberta

• Alberta là tỉnh bang có nền kinh tế xếp thứ 2 trong top 24 thành phố giàu nhất thế giới. Tập trung phát triển các ngành dầu mỏ, thương mại và dịch vụ
• Năm 2018 , có đến 30% sinh viên quốc tế chọn học kỹ sư và dầu khí tại Alberta.
• Dịch vụ y tế rẻ, chi phí sinh hoạt tương đối thấp.
• Điểm danh các trường nổi tiếng tại Alberta : Đại học Alberta, Đại học Leithbridge, Đai học Calgary, Học viện công nghệ NamSouthern Alberta – SAIT,

Chương trình định cư tỉnh bang Alberta (Alberta Immigrant Nominee Program – AINP) bao gồm 2 diện cho sinh viên quốc tế:

– Sinh viên đang làm việc ở Alberta sau khi tốt nghiệp tại tỉnh – Post Graduate Worker Category : các sinh viên đã tốt nghiệp tại các trường đại học cao đẳng ở Alberta và đang làm việc tại Alberta dưới dạng Work Permit gọi là Post-Graduation Work Permit có thể nộp đơn theo diện này;

– Sinh viên quốc tế vừa tốt nghiệp – Compulsory and Optional Trades Category : diện này được tạo ra cho các ứng viên đã tốt nghiệp tại các trường cao đẳng, đại học ở Canada và có job offer dài hạn, toàn thời gian từ nhà tuyển dụng tại Alberta. Cả nhà tuyển dụng và ứng viên đều phải đủ điều kiện để nộp đơn vào chương trình.

– Engineering Occupations Category: Thể loại này được thiết kế cho các kỹ sư, nhà thiết kế và soạn thảo với kinh nghiệm làm việc Alberta. Ứng viên phải làm việc ở một trong 12 ngành nghề được chỉ định như bên dưới:

  • Quản lý kỹ thuật (NOC 0211)
  • Kỹ sư xây dựng (2131)
  • Kỹ sư cơ khí (2132)
  • Điện và Điện tử (2133)
  • Kỹ sư hóa học (2134)
  • Công nghiệp và kỹ sư sản xuất (2141)
  • Kỹ sư khai thác mỏ (2143)
  • Các kỹ sư địa chất (2144)
  • Kỹ sư dầu khí (2145)

Tỉnh bang Saskatchewan

• Là tỉnh bang có các mức thuế thấp nhất ở Canada.
• Thủ phủ Regina và thành phố Saskatoon có nền kinh tế bậc nhất Canada. Nhóm ngành khai thác khoáng sản, địa chất cực kì phát triển
• Saskatchewan tập trung hầu hết các trường Đại học lớn : Đại học Saskatchewan, Đại học Regina, Học viện Saskatchewan Polytechnic ,..

– Sinh viên tốt nghiệp cao đẳng đại học

  • Hoàn tất chương trình học toàn thời gian sau trung học ở Canada ít nhất một năm học (tám tháng) và được nhận văn bằng, chứng chỉ tại một trường được công nhận ở Canada.
  • Được cấp phép làm việc sau khi tốt nghiệp của Cục Di Trú (CIC).
  • Đã từng làm việc cho công ty, doanh nghiệp ở Saskatchewan ít nhất 6 tháng (tối thiểu 960 giờ) theo giấy phép làm việc dành cho sinh viên đã tốt nghiệp. Kinh nghiệm bao gồm làm việc trong trường, ngoài trường, vừa học-vừa làm, thực tập theo chương trình của trường.
  • Hiện có thư mời làm việc toàn thời gian chính thức từ 1 công ty tại Saskatchewan.

– Sinh viên tốt nghiệp bậc thạc sĩ và tiến sĩ

  • Nộp đơn trong vòng 2 năm sau khi tốt nghiệp.
  • Hoàn tất chương trình thạc sĩ và/hoặc tiến sĩ với tối thiểu 1 năm học toàn thời gian từ trường đại học tại Saskatchewan.
  • Từng có tối thiểu 6 tháng làm việc trong lĩnh vực đào tạo tại Saskatchewan.
  • Hiện đang làm việc trong lĩnh vực đào tạo hoặc nhận được lời mời làm việc trong lĩnh vực đào tạo tại Saskatchewan với kỳ hạn ít nhất 6 tháng.

Một số ngành nghề thiếu hụt nhân lực trầm trọng tại tỉnh Saskatchewan 

Nghề nghiệpTrình độ
Computer and Information System Managers0
Managers in Social, Community and Correctional Services0
Recreaction, Sports and Fitness Program and Service Directors0
Facility Operation and Maintenance Managers0
Managers in Agriculture0
Property AdministratorsB
Purchasing Agents and OfficersB
Health Information Management OccupationsB
Mathematicians, Statisticians and ActuariesA
Information Systems Analysts and ConsultantsA
Biological Technologists and TechniciansB
Landscape and Horticulture Technicians and SpecialistsB
Civil Engineering Technologists and TechniciansB
Mechanical Engineering Technologists and TechniciansB
Aircraft Instrument, Electrical and Avionics Mechanics, Technicians and InspectorsB
Drafting Technologists and TechniciansB
Technical Occupations in Geomantic and MeteorologyB
Gas FittersB
Heavy-duty Equipment MechanicsB
Automotive Service Technicians, Truck and Bus Mechanics and Mechanical RepairersB
Appliance Servicers and RepairersB

Tỉnh bang Manitoba

• Nền kinh tế năng động, phát triển lĩnh vực : tài chính, sản xuất thực phẩm, thương mại và du lịch.
• Tỉnh bang ứng đầu với nhiều lễ hội đặc sắc hàng năm
• Sử dụng song song cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp.
• Các trường Đại học nổi tiếng : Đại học Manitoba, Đại học Winnipeg, Cao đẳng Red River,….

Sinh viên tốt nghiệp các chương trình đủ điều kiện tại các trường cao đẳng, đại học ở Canada có thể nộp đơn vào chương trình Định cư tỉnh bang Manitoba (Manitoba Provincial Nominee Program – MPNP). Diện định cư này yêu cầu ứng viên phải có job offer từ nhà tuyển dụng tại Manitoba.

Tỉnh Bang Ontario

– Thủ phủ Canada, tập trung nhiều trường lớn và danh tiếng : Đại học York, Đại học Wilfrid Laurier, Đại học Brock , Đại học Lakehead, Cao đẳng Humber, Cao đẳng Geogre Brown, Cao đẳng Centennial, Cao đẳng Seneca,…
– Kinh tế sầm uất, đời sống năng động, số lượng sinh viên quốc tế khá đông, hầu hết từ các nước châu Á.
– Thủ phủ Toronto là một trong những thành phố an toàn và năng động bật nhất Canada

Chương trình Opportunities Ontario áp dụng cho sinh viên quốc tế theo các diện sau:

– Sinh viên quốc tế có job offer: Diện này tạo ra nhằm giúp những nhà tuyển dụng tuyển chọn những sinh viên quốc tế. Chương trình mở ra dành cho các nhà tuyển dụng Ontario và du học sinh đã có job offer tại tỉnh bang.

– Sinh viên quốc tế đã tốt nghiệp Tiến sĩ: hướng đến những ứng viên đã tốt nghiệp Tiến sĩ tại một trường đại học công lập tại Ontario, không yêu cầu phải có job offer.

– Thí điểm tốt nghiệp Thạc sĩ quốc tế (Pilot International Master’s Graduate): được xem là chương trình thử nghiệm tạm thời, mục tiêu hướng đến những ứng viên đã tốt nghiệp bằng Thạc sĩ tại trường đại học công lập tại Ontario, không yêu cầu phải có job offer.

Tỉnh bang Quebec

• Là tỉnh bang lớn nhất Canada. Phát triển các nhóm ngành : kỹ thuật, chế tạo, hàng không, tài chính, y dược,..
• Tiếng Pháp là ngôn ngữ bắt buộc với tỉ lệ người dân sử dụng lên đến 82% , học phí tại đây cũng cực kì ưu đãi cho sinh viên.
• Hệ thống giáo dục tại Quebec khác với các tỉnh còn lại, học sinh hoàn tất chương trình lớp 11 là nhận bằng tốt nghiệp THPT.
Quebec là quê hương của những trường đại học danh tiếng nhất Canada, có lịch sử hàng đầu về đào tạo tiếng Anh và Pháp cho du học sinh quốc tế. Các trường tiêu biểu ở Quebec gồm: McGill University (du học sinh quốc tế chiếm hơn 20% trong tổng số sinh viên trường), Université de Montréal, Concordia University (Montreal), và Université Laval (Quebec).

Theo chương trình định cư sau du học ở Quebec (Quebec Experience Program – PEQ), sinh viên quốc tế phải nộp đơn xin Quebec Selection Certificate – CSQ (tạm dịch: Chứng nhận tuyển chọn của tỉnh bang Quebec) khi đã tốt nghiệp cao đẳng hoặc đại học từ một trường được Bộ giáo dục Quebec công nhận. Chương trình này đòi hỏi ứng viên phải chứng minh trình độ tiếng Pháp từ trung cấp trở lên. Khi có được CSQ, ứng viên nộp đơn vào Bộ quốc tịch và nhập cư Canada xin cấp visa định cư Canada.

Tỉnh bang Newfoundland & Labrador

– Là tỉnh bang có mật độ dân số tương đối thấp nhất Canada. Khí hậu đa dạng và không quá khắc nghiệt.
– Newfoundland & Labrador nổi tiếng với St John’s – Thủ phủ đầy sắc màu, nơi được thiên nhiên ưu đãi cảnh những đẹp hùng vĩ và kinh tế tập trung vào nhóm ngành : dịch vụ du lịch, khai mỏ, sản xuất và chế tạo. Ngôn ngữ chính được sử dụng là tiếng Anh.
– Đại học Memorial là một trong các trường đại học tốt nhất tại tỉnh bang này

Diện International Graduates của chương trình định cư tỉnh bang Newfoundland và Labrador được mở ra nhằm thu hút các sinh viên quốc tế đã tốt nghiệp cao đẳng, đại học tại Canada. Diện định cư này yêu cầu ứng viên phải có job offer từ nhà tuyển dụng trong tỉnh.

Tỉnh bang New Brunswick

– Là tỉnh bang đáng sống nhất Canada : giá nhà rẻ, giao thông hiện đại, chất lượng cuộc sống thanh bình và bầu không khí trong lành, khí hậu tương đối ấm áp.
– Giáo dục được chú trọng tại New Brunswick. Kinh tế phát triển mạnh về : Du lịch, dịch vụ và hàng hải. Sử dụng song ngữ tiếng Anh và tiếng Pháp
– Đại học New Brunswick – trường đại học nổi tiếng chất lượng cao được công nhận của tỉnh

Tỉnh bang Nova Scotia

– Tỉnh bang có mật độ dân cư đông thứ 2 Canada. Khí hậu ôn hòa với số ngày nhiệt âm không vượt quá 28 ngày.
– Thủ phủ Halifax là thành phố tập trung hơn 500 công ty công nghệ lớn. Mức sống tại Nova Scotia tương đối ưu ái cho sinh viên quốc tế, các chi phí sinh hoạt được cho là rẻ hơn so với các tỉnh bang lân cận. Ngôn ngữ chính được sử dụng là tiếng Anh.
– Một số trường chất lượng tại Nova Scotia : Đại học Cape Breton , Đại học St Fancis Xavier  .  Trung tâm anh ngữ CLLC, Trung tâm anh ngữ Halifax,

Sinh viên tốt nghiệp cao đẳng, đại học tại Canada có job offer từ nhà tuyển dụng tại Nova Scotia sẽ đủ điều kiện để nộp đơn định cư Canada thông qua Diện sinh viên quốc tế của chương trình định cư tỉnh bang Nova Scotia (Nova Scotia Nominee Program’s Skilled Worker).

Tỉnh bang Prince Edward Island

– Tỉnh bang nhỏ nhất Canada về diện tích và dân số.Thời tiết dễ chịu, mùa hè mát mẻ ( 20 – 30 độ), mùa đông ấm hơn các tỉnh bang khác.
– Nền kinh tế được chi phối bởi các ngành nông nghiệp, du lịch, và ngành thủy sản. Ngôn ngữ chính được sử dụng là tiếng Anh.
– Cuộc sống tại đây khá “dễ thở”: giá nhà rẻ còn chi phí sinh hoạt được cho là thấp nhất Canada nên cực kì tiết kiệm với sinh viên quốc tế.
– Đại học Prince Edward Island là sự lựa chọn hàng đầu cho sinh viên quốc tế